Minder vrolijk textiel uit de Elzas

Behalve wijn, mooie quilts en schilderachtige dorpjes heeft de Elzas ook een minder zonnige kant: de geschiedenis van de beide wereldoorlogen. Deze vakantie bezochten we opnieuw (we waren er al eerder geweest) het Musée Mémorial du Linge een museum gewijd aan de Col du Linge (Lingekopf), een berg waar in de eerste wereldoorlog de Franse en Duitse legers gedurende vier jaar tegen over elkaar kwamen te staan en waarbij beiden 'geen meter' vooruitgang boekten. Stel je een berg voor met een flink traject aan loopgraven, waar tussen 1914 en 1918 flink gevochten is: het Franse leger aan de ene kant, het Duitse op soms niet meer dan enkele meters afstand in het andere loopgravenstelsel. Alleen al in de periode juli tot oktober 1915 verloren daar op dat kleine gebiedje van de Col du Linge 10.000 soldaten, veelal heel jonge mannen, zoons, jonge vaders, hun leven. Voor mijn lief waren andere dingen interessant dan voor mij. Ik heb vooral naar het textiel gekeken wat ik in de museumopstelling tegenkwam. Dat het - eenmaal buiten en in de loopgraven - voor de soldaten een verschrikking geweest moet zijn daar heb je volgens mij geen strategisch inzicht voor nodig; zoveel jonge mannen op zo weinig meters grondgebied.

Hierboven zie je enige voorwerpen die bij de uitrusting behoorden: het naaldenkokertje waar oorspronkelijk het garen (wol?,linnen?) in de kleuren bleue Horizon en rouge was gewikkeld. Als je het kokertje opendraait zit er een priem in en een aantal stevige naalden. Ook een vingerhoed past er om het kokertje. Een zakje om het naaigerei in te doen en de reserveknopen. Ook zie je een latje wat gebruikt werd bij het poetsen van de uniformknopen. Op die manier voorkwam je dat er Brasso op de stof van het uniform terecht kwam. Een handig hulpmiddeltje dus.* Zelf bezit ik ook enkele van die Franse naaldenkokertjes, je ziet ze soms op 'puces' of brocantes. Deze heeft geen vingerhoed, die ontbreken meestal al heb ik er wel een die hem nog wel heeft.

In de onderstaande opstelling werd ik getroffen door de sokken, die vele malen versteld zijn. Eigenlijk is er van de oorspronkelijke sok weinig meer over. Ik vraag me dan af wie de sokken versteld heeft: de soldaat of zijn moeder, zijn vrouw, zijn geliefde?

De miniatuur vlag met Heilig Hart is zeker door een geliefde, echtgenote of moeder gemaakt en geborduurd. Een aandenken aan thuis, aan het gewone dagelijkse leven. Het zal ongelofelijk veel betekend hebben voor de jonge man die het mee kreeg van thuis.

Aan de soldaten moest ook instructie gegeven worden. Dat werd soms gegeven op bedrukte zakdoeken. Het bedrukken van textiel was in die tijd al goed genoeg om ook tekst en afbeeldingen fijn en was-echt op stoffen te drukken. Hieronder zie je een zakdoek met instructie hoe men gewonden eerste hulp kon verlenen op het slagveld.

Ook het wapenarsenaal en hoe daar mee om te gaan werd op grote zakdoeken afgebeeld

Tenslotte zie je enkele naaiattributen zoals op foto 1, maar dan gevonden bij een opgraving.

Er is in de afgelopen tientallen jaren flink gezocht in de bodem van de Col du Linge. Veel manschappen waren niet teruggevonden na de oorlog. De laatste decennia zijn er gelukkig heel veel vermiste soldaten opgegraven en herbegraven op een van de vele militaire begraafplaatsen in het gebied. Bij een groot deel van hen is op het kruis hun naam, rang en sterfdatum vermeld. Heel veel dorpen en steden in Frankrijk eren hun doden uit de eerste Werelddoorlog met een speciaal monument, Le Monument aux Morts. * met dank aan Basje voor de uitleg van het knopenlatje.

Souvenir

Deze keer geen foto's van mijn eigen Souvenir-in-de-maak maar herinneringen in textiel aan de eerste Wereldoorlog. Op onderstaande foto zie je het werkstuk van een krijgsgevangene. Een prachtige lap geborduurd en ge-appliceerd  door een man in krijgsgevangenschap. De tekst op de lap luidt: "Souvenir de ma captivité".  De gevangenschap was kennelijk in 1916 afgelopen. Dit is ook een herinneringslap maar dan op een heel andere manier tot stand gekomen. Er stond helaas geen onderschrift bij dus we moeten raden wie deze lap gemaakt heeft en wanneer.De lap is helemaal bezaaid met handtekeningen van soldaten en officieren, eerst erop getekend en daarna met steelsteekjes in verschillende kleuren er over heen geborduurd. In de lap zijn diverse tussenzetsels van kant en open naaiwerk. In de randen van het  open naaiwerk zijn linten geregen met de kleuren van de Franse, de Canadese, de Belgische en de Britse vlag. Het is een bijzonder fraaie lap. Wat ik me dus  afvraag is of deze mannen overlevenden zijn van de oorlog of dat  de handtekeningen al tijdens de oorlog verzameld zijn. Tijdens de oorlog was er een hele industrie gaande van voorwerpjes die een herinnering waren aan de oorlog. Er waren geborduurde kaarten met vlaggen erop en geweren, met vergeet-me-nietjes, klavertjesen dergelijke en vaak met Souvenir de la Guerre erop, heel fijntjes op batist geborduurd en tegelijkertijd ook heel bizar. De kaarten werden vaak naar het front gestuurd om de geliefde zoon, man of verloofde een herinnering aan "thuis" te sturen. er werden zakdoeken en sjaaltjes bedrukt met teksten, liedjes en foto's. Zie ook de foto hierboven

Maandag wasdag, alweer

Afgelopen dagen was ik in het Belgische Ieper; ik was daar met een groep Belgische en Nederlandse  vrienden. Een of twee keer per jaar ontmoeten we elkaar"ergens" in Nederland of Vlaanderen om ons een weekend op cultureel, educatief en culinair gebied bezig te houden. Ieper was in de grote oorlog (La Grande Guerre, bij ons bekend als de 1e wereldoorlog) een frontstad waar zware gevechten geleverd zijn. De stad was zwaar beschadigd en er zijn in en rondom de stad Ieper ruim 500.000 mannen omgekomen. Een aantal gebouwen zoals de Lakenhal zijn opnieuw opgebouwd zoals het er in 1913 uitzag. Andere gebouwen zijn opgebouwd in een stijl die slechts doet denken aan de historische gebouwen die er in een ver verleden hebben gestaan. Het geeft de stad een merkwaardig onnatuurlijk uiterlijk. In en rond de Lakenhallen was in de middeleeuwen een enorme  bloeiende textielindustrie gevestigd. Helaas is daar maar weinig over terug te vinden. In de lakenhal is nu een oorlogsmuseum gevestigd. Ik heb in het museum toch geprobeerd om zoveel mogelijk op textielgebied te  vinden. Er was bovendien in de centrale hal nog een zeer kleine presentatie over de lakenindustrie te vinden. Ik zal daar een aantal web-logjes aan besteden. Op onderstaande foto uit 1917 zien we vrouwen aan het werk in een legerwasserijonderstaand de link naar het museum "in Flanders fields gevestigd in de Lakenhal in Ieperhttp://www.inflandersfields.be/pdf/insert_IFF_NL%20.pdf